Kediler doğaları gereği temiz hayvanlardır ve çoğu zaman tuvalet alışkanlığını annelerini izleyerek kendiliğinden öğrenir. Yine de yeni eve gelen bir yavru, barınaktan sahiplenilen bir kedi ya da ortam değiştiren yetişkin bir kedi için küçük bir rehberliğe ihtiyaç olabilir. İyi haber şu ki doğru ortam ve sabırla çoğu kedi birkaç gün içinde kum kabını benimser.
Doğru Kum Kabını ve Kumu Seçmek
Kum kabı, kedinin içinde rahatça dönebileceği büyüklükte olmalıdır. Küçük yavrular için kenarı alçak bir kap, ilk günlerde girip çıkmayı kolaylaştırır. Kapalı kaplar gürültüye karşı koruma sağlasa da bazı kediler içeride sıkışmış hissedebilir; kedinizin tepkisine göre açık ya da kapalı model seçin.
Kum konusunda kedinin tercihi belirleyicidir. Çoğu kedi ince taneli, kokusuz ve topaklanan kumu sever. Yoğun parfümlü kumlar insana hoş gelse de kediyi kaptan uzaklaştırabilir. Kum türleri hakkında ayrıntılı bilgi için kedi kumunun ne işe yaradığını anlatan yazımıza ve topaklanan kedi kumunu açıklayan yazımıza bakabilirsiniz.
Kabı Nereye Koymalı?
Kum kabı sessiz, kolay ulaşılabilir ve kedinin kendini güvende hissettiği bir köşede durmalıdır. Yemek ve su kabının hemen yanına koymaktan kaçının; kediler yemek yedikleri yerde tuvalet yapmak istemez. Çamaşır makinesi gibi ani ses çıkaran cihazların yanı da uygun değildir. Evin birden fazla katı varsa her katta bir kap bulundurmak, özellikle yavrular için işi kolaylaştırır.
Adım Adım Eğitim
1. Kediyi Kaba Tanıştırın
Yeni eve geldiğinde kediyi sakince kum kabının yanına götürün ve kumu koklamasına izin verin. Zorla kaba oturtmak yerine merakını kullanın.
2. Doğru Zamanları Kollayın
Kediler genellikle yemekten sonra, uyanınca ve oyundan sonra tuvalete gitmek ister. Bu zamanlarda yerde dolaşıp kokluyor ya da köşe arıyorsa nazikçe kaba yönlendirin.
3. Ödüllendirin
Kedi kaba girip işini yaptığında sakin bir sesle konuşun, bir ödül mamasıyla pekiştirin. Ceza vermek eğitimi geriye götürür ve kedinin size güvenini azaltır.
4. Kazaları Doğru Temizleyin
Evde bir kaza olursa kediye kızmayın. Alanı, kokuyu giderdiği belirtilen enzim bazlı bir temizleyiciyle temizleyin; kalan koku kediyi aynı yeri tekrar kullanmaya çağırır. Kedinin idrarını bir miktar kuma ya da bezle kaba taşımak, doğru yeri hatırlamasına yardım edebilir.
Temizlik Düzeni
Kediler kirli kuma girmek istemeyebilir. Topakları gün içinde en az bir kez ayıklayın ve kumu düzenli aralıklarla tamamen değiştirip kabı yıkayın. Yıkarken keskin kokulu kimyasallardan kaçının. Pratik temizlik yolları için kedi kumunun nasıl temizleneceğini anlatan yazımızı okuyabilirsiniz.
Eğitim Tutmuyorsa Ne Yapmalı?
Daha önce düzenli kullanan bir kedi birden kum kabını bırakırsa bunun nedeni davranışsal olduğu kadar sağlık kaynaklı da olabilir. İdrar yolu sorunları, ağrılı tuvalet yapma ya da bağırsak rahatsızlıkları böyle bir değişikliğe yol açabilir. Tuvalete sık gidip az idrar yapma, kanlı idrar ya da ıkınma görürseniz vakit kaybetmeden veterinere başvurun. Sağlık sorunu yoksa kumu, kabı ya da yerini değiştirdiniz mi diye düşünün; stres, yeni bir evcil hayvan ya da taşınma da tuvalet alışkanlığını bozabilir.
Birden fazla kediniz varsa genel kural kedi sayısından bir fazla kap bulundurmaktır. Böylece kediler arasındaki rekabet azalır.
Sık Sorulan Sorular
Yavru kedi tuvalet eğitimini kaç haftada alır? Çoğu yavru birkaç gün ile birkaç hafta içinde alışır; süre kedinin yaşına ve ortamına göre değişir.
Kumu sık sık değiştirmek gerekir mi? Topakları her gün ayıklamak ve kumu düzenli olarak yenilemek hem koku hem hijyen açısından önemlidir. Değişim sıklığı kumun türüne ve kedi sayısına bağlıdır.
Kedi kum kabı yerine halıyı kullanıyor, ne yapmalıyım? Önce sağlık sorununu veterinerle konuşarak elemeniz, sonra kum, kap ve yer tercihlerini gözden geçirmeniz gerekir.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; ani tuvalet değişikliklerinde veterinerinize danışınız.
Evde Kedi Tuvaleti İçin Pratik İpuçları
Kum miktarını ne çok ne az tutun; kedinin kazıp gömebileceği, yaklaşık beş altı santimlik bir katman çoğu kedi için yeterlidir. Kabın altına kolay silinebilir bir paspas koymak, dışarı taşan kumları toplamayı kolaylaştırır. Kum markasını ya da türünü aniden değiştirmek yerine eski kumla yenisini birkaç gün karıştırarak geçiş yapın; ani değişiklik bazı kedilerin kabı reddetmesine neden olabilir.
Yaşlı ya da eklem sorunu olan kediler için kenarı alçak bir kap seçmek, girip çıkmayı kolaylaştırır. Evde çocuk varsa kabı çocukların ulaşamayacağı ama kedinin rahat erişebileceği bir yere yerleştirin; kum ve dışkı ile temastan sonra ellerin yıkanması önemlidir.
Görsel: Ildar Sagdejev (Specious) / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
