Kedilerde ishal, sık görülen bir sindirim sorunudur. Bazen kısa süren ve kendiliğinden geçen bir mide rahatsızlığının işareti olabilir; bazen de parazitten enfeksiyona, gıda alerjisinden kronik hastalıklara kadar daha ciddi bir sağlık sorununu haber verir. Bu yazıda kedilerde ishale neden olabilecek durumları, dikkat edilmesi gereken belirtileri ve veteriner yaklaşımının genel çerçevesini bulacaksınız. Buradaki bilgiler genel niteliktedir ve veteriner muayenesinin yerini tutmaz.
Kedilerde İshal Nedir?
İshal, dışkının normalden daha yumuşak, sulu ya da sık olması durumudur. Kedinin tuvalet sıklığı, dışkının kıvamı, rengi ve kokusu zamanla değişebilir; ancak dışkı birkaç gün üst üste şekilsiz ya da sulu çıkıyorsa dikkat etmek gerekir. İshal süresine göre kısa süreli (akut) ya da uzun süreli (kronik) olarak ayrılır.
Olası Nedenler
Beslenme Kaynaklı Nedenler
Mamanın aniden değiştirilmesi, bozulmuş ya da uygun olmayan yiyecekler, süt ve süt ürünleri gibi kedilerin sindirmekte zorlanabileceği besinler ishale yol açabilir. Yetişkin kedilerin çoğu laktozu iyi sindiremez. Mama geçişlerini birkaç gün boyunca eski ve yeni mamayı karıştırarak yapmak sindirim sistemini korur.
Parazitler ve Enfeksiyonlar
İç parazitler, bakteriyel ve viral enfeksiyonlar yavru kedilerde özellikle sorun yaratır. Aşısız ve parazit uygulamasız yavrular daha risklidir. Kedinin parazit ve aşı takvimi için veterinerinizle düzenli görüşmeniz önemlidir. Dış parazitlerle mücadele konusunda kedi piresiyle mücadele yöntemlerini anlatan yazımıza bakabilirsiniz.
Stres ve Çevre Değişikliği
Taşınma, yeni bir evcil hayvan, ev ziyaretçileri ya da rutin değişiklikleri bazı kedilerde stres kaynaklı sindirim sorunlarına yol açabilir.
Hastalıklar ve Diğer Nedenler
Bağırsak iltihabı, tiroid sorunları, böbrek ve karaciğer hastalıkları, pankreas rahatsızlıkları ve alerjiler de ishale neden olabilir. Kedinin bir yabancı cisim yutmuş olması ya da zehirli bir madde ile teması da düşünülmelidir. Sürekli kusma ile birlikte görülen durumlar için kedilerin neden kustuğunu anlatan yazımıza da göz atın.
Hangi Belirtiler Tehlike İşaretidir?
- Dışkıda kan ya da siyah, katran kıvamında görünüm
- Bir günden uzun süren ishal ya da giderek kötüleşme
- Tekrarlayan kusma, iştahsızlık ve halsizlik
- Ateş, karın ağrısı, karın şişliği
- Dehidrasyon belirtileri: çökmüş gözler, kuru diş etleri, deri elastikiyetinin azalması
- Yavru, yaşlı ya da kronik hastalığı olan kedide ishal
Bu belirtilerden biri varsa beklemeden bir veterinere başvurun. Yavru kedilerde sıvı kaybı çok hızlı ilerleyebilir.
Veteriner Ne Yapar?
Veteriner hekim kedinin öyküsünü dinler, fizik muayene yapar ve gerekirse dışkı testi, kan tahlili ya da görüntüleme ister. Tedavi nedene göre belirlenir: sıvı desteği, diyet düzenlemesi, parazit tedavisi ya da enfeksiyona yönelik uygulamalar olabilir. İnsan ilaçlarını ya da kendi başınıza edindiğiniz ilaçları kediye vermeyin; birçoğu kediler için zehirlidir. Dozaj ve tedavi planı yalnızca hekim tarafından belirlenmelidir.
Evde Nelere Dikkat Edilmeli?
Veteriner onayı ile hafif vakalarda şunlara dikkat edilebilir: temiz ve taze suyun her zaman erişilebilir olması, kedinin dinlenebileceği sakin bir ortam, kum kabının temiz tutulması ve dışkı kıvamı ile sıklığının not edilmesi. Hekim yumuşak ve kolay sindirilen bir diyet önerebilir. Kendi başınıza açlık uygulamak, özellikle yavru kedilerde zararlı olabilir. Dışkı kıvamındaki değişimi izlemek için kum kabının temiz olması da önemlidir; kum konusunda kedi kumu temizliği rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Korunma Yolları
Düzenli aşı ve parazit takvimi, kaliteli ve kediye uygun mama, mamanın yavaş yavaş değiştirilmesi, çöp ve zehirli bitkilere erişimin engellenmesi ve temiz su, ishal riskini azaltır. Evde birden fazla kedi varsa hastalıkların bulaşmasını önlemek için hasta kediyi ayırıp ortak kapları temiz tutmak gerekir. Yılda en az bir kez yapılan genel kontrol, sorunların erken yakalanmasına yardım eder.
Sık Sorulan Sorular
Kedilerde ishal kendiliğinden geçer mi? Hafif ve kısa süreli ishal bazen geçebilir; ancak halsizlik, kusma, kan ya da devam eden ishalde veteriner gerekir.
Kediye süt vermek ishali geçirir mi? Hayır, tam tersine yetişkin kedilerde süt ishali artırabilir.
Yavru kedide ishal neden daha tehlikelidir? Küçük bedenleri sıvı kaybına çok hızlı tepki verir ve bağışıklıkları gelişmemiştir; bu yüzden hemen veterinere gidilmelidir.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için hekiminize danışınız.
Görsel: wwhyte1968 / Flickr, CC BY-SA 2.0
