Bir işletmenin belli bir dönemde ne kadar kazandığını, ne kadar harcadığını ve sonunda kâr mı zarar mı ettiğini gösteren en önemli finansal tablolardan biri gelir tablosudur. Yatırımcılar, bankalar, ortaklar ve yöneticiler işletmenin performansını değerlendirirken ilk olarak bu tabloya bakar. Küçük bir işletme sahibi için de nakit akışını ve karlılığı anlamanın en pratik yoludur.
Gelir Tablosu Nedir?
Gelir tablosu, bir hesap dönemi içinde elde edilen gelirler ile bu gelirleri elde etmek için yapılan giderleri karşılaştıran ve dönem sonunda net kâr ya da zararı gösteren tablodur. Bilanço belirli bir tarihteki varlık ve borç durumunu gösterirken, gelir tablosu bir zaman aralığındaki hareketi özetler. Muhasebe literatüründe gelir gider tablosu olarak da anılır. Muhasebe sürecinin başlangıcı için ön muhasebe yazımızı okuyabilirsiniz.
Gelir Tablosu Nasıl Hazırlanır?
- Dönemi belirleyin: Aylık, üç aylık ya da yıllık bir dönem seçilir.
- Satış gelirlerini toplayın: Dönem içinde kesilen faturalar ve diğer satış kayıtları brüt satışları oluşturur. İadeler ve indirimler bu tutardan düşülür.
- Satışların maliyetini çıkarın: Satılan mal ya da hizmetin doğrudan maliyeti brüt satış kârını verir.
- Faaliyet giderlerini düşürün: Kira, personel, pazarlama ve genel yönetim giderleri çıkarılır ve faaliyet kârı bulunur.
- Diğer gelir ve giderleri ekleyin: Faiz, kur farkı gibi ana faaliyet dışı kalemler işlenir.
- Vergi öncesi kârdan vergiyi düşürün: Kalan tutar dönem net kârı ya da zararıdır.
Kayıtların düzenli tutulması hazırlığı kolaylaştırır. Faturaların güvenilir biçimde izlenmesi için fatura takibi rehberimize de göz atabilirsiniz.
Gelir Tablosu Türleri Nelerdir?
En yaygın iki biçim vardır. Tek aşamalı (basit) gelir tablosunda tüm gelirler bir tarafta, tüm giderler diğer tarafta toplanır ve fark net kârı verir. Çok aşamalı gelir tablosunda ise brüt kâr, faaliyet kârı ve net kâr gibi ara toplamlar ayrı ayrı gösterilir. Daha ayrıntılı bilgi sunduğu için orta ve büyük işletmeler çok aşamalı biçimi tercih eder. Bunun dışında yönetim amaçlı hazırlanan, belirli bir ürün ya da şube için ayrıştırılmış tablolar da kullanılabilir.
Gelir Tablosu Kalemleri Nelerdir?
- Brüt satışlar: Dönem boyunca yapılan toplam satışlar.
- Satış iadeleri ve indirimleri: Brüt satışlardan düşülen tutarlar.
- Satışların maliyeti: Satılan ürünün üretim ya da alış maliyeti.
- Faaliyet giderleri: Pazarlama, satış, genel yönetim ve araştırma giderleri.
- Diğer faaliyetlerden gelir ve karlar: Ana faaliyet dışı gelirler.
- Finansman giderleri: Kredi faizleri ve benzeri maliyetler.
- Vergi karşılıkları: Dönem kârı üzerinden hesaplanan vergi yükümlülüğü.
Kalemlerin adları ve ayrıntı düzeyi, Türkiye’de uygulanan muhasebe standartlarına ve işletmenin türüne göre değişebilir. Hesap planı konusunda mali müşavirinize danışmanız yerinde olur.
Gelir Tablosu İlkeleri
Tablonun güvenilir olması bazı temel muhasebe ilkelerine dayanır. Dönemsellik ilkesi gereği gelir ve giderler paranın tahsil edildiği ya da ödendiği tarihe değil, ait oldukları döneme yazılır. Tutarlılık ilkesi, aynı yöntemlerin dönemler arasında korunmasını ister. İhtiyatlılık ilkesi, olası zararların dikkate alınmasını, belirsiz gelirlerin ise peşinen yazılmamasını gerektirir. Gerçeğe uygunluk ve açıklık ilkeleri de tablonun anlaşılır ve belgelere dayalı olmasını sağlar.
Gelir tablosunu okurken tek başına kâr rakamına bakmak yeterli değildir. Brüt kâr marjı, faaliyet gideri oranı ve dönemler arasındaki değişim, işletmenin gerçek sağlığı hakkında daha fazla bilgi verir. Verilerin sağlıklı toplanması için ERP gibi sistemlerden yararlanıyorsanız ERP ve CRM farklarını anlatan yazımız işinize yarayabilir.
Sık Sorulan Sorular
Gelir tablosu ile bilanço aynı mıdır? Hayır. Gelir tablosu bir dönemdeki kazanç ve harcamaları, bilanço ise belirli bir günkü varlık ve borç durumunu gösterir.
Küçük işletmeler de gelir tablosu hazırlamalı mı? Yasal yükümlülüğünüz olmasa bile karlılığı izlemek için sade bir gelir gider tablosu tutmak faydalıdır.
Tabloyu kim hazırlar? Genellikle muhasebe birimi ya da mali müşavir hazırlar. Mevzuat ve beyanlar için yetkili bir uzmandan destek almanız önerilir.
Görsel: 401(K) 2013 / Flickr, CC BY-SA 2.0



[…] tutarlar muhasebe kayıtlarına da işlenir; gelir ve gider yönetimini daha iyi anlamak için gelir tablosu yazımıza […]