İnternetten Satılması Yasak Olan Ürünler

İnternette satış yapmak, bir mağaza açmaya kıyasla çok daha düşük maliyetle başlanabilen bir iş gibi görünür. Ancak her ürünü her kanaldan satmak mümkün değildir. Bazı ürünlerin satışı kanunla tamamen yasaklanmıştır, bazıları ise yalnızca belirli izin ve belgelerle satılabilir. Üstelik pazaryerleri, kanunların izin verdiği ürünlerin bir kısmını kendi kurallarıyla da kısıtlayabilir. Bu yazıda yasaklı ve kısıtlı ürün gruplarını genel hatlarıyla ele alıyor, yanlış bir ürünü listelemenin doğurabileceği sonuçları anlatıyoruz.

İnternetten Satılması Yasak Olan Ürünler Nelerdir?

Yasaklı ürünler konusunda ilk bilmeniz gereken, internetin ayrı bir hukuki alan olmadığıdır. Mağazada satılması yasak olan bir ürün internette de yasaktır. Buna ek olarak, bazı ürünler fiziksel dükkanda belirli şartlarla satılabilse de uzaktan satışa uygun görülmez. Genel olarak şu gruplar karşımıza çıkar.

Kanunen satışı yasak ürünler

• Uyuşturucu ve uyarıcı maddeler: Her türlü yasa dışı madde, hangi kanaldan olursa olsun satılamaz.
• Silah ve mühimmat: Ruhsatsız ateşli silahlar ve bunların parçaları satış konusu olamaz; ruhsat ve izne bağlı ürünler de ancak mevzuatın öngördüğü yetkili kanallardan el değiştirir.
• Sahte ve korsan ürünler: Marka taklidi ürünler, lisanssız yazılımlar ve izinsiz çoğaltılmış kitap, film ya da müzik kopyaları marka ve fikri mülkiyet haklarını ihlal eder.
• Çalıntı ve kaçak mallar: Menşei belirsiz, kaçak yollarla ülkeye sokulmuş ürünlerin satışı suç teşkil edebilir.
• İnsan organı, kan ve benzeri unsurlar: Hiçbir koşulda ticarete konu edilemez.
• Koruma altındaki canlı türleri ve tarihi eserler: Nesli tehlike altındaki hayvan ve bitki türleri ile izinsiz tarihi eser satışı yasaktır.

İzin, ruhsat veya özel şart gerektiren ürünler

Bazı ürünler tamamen yasak değildir ancak herkes tarafından satılamaz. Reçeteli ilaçlar, tıbbi cihazların bir bölümü, alkollü içkiler, tütün ürünleri, bazı gıda takviyeleri ve kozmetik ürünleri bu gruba girer. Bunların satışında lisans, bildirim veya kayıt gibi yükümlülükler vardır. Alkol ve tütün gibi ürünlerde uzaktan satışa ilişkin kısıtlamalar ayrıca uygulanır. Hangi ürünün hangi kuruma bildirilmesi gerektiğini ilgili bakanlık ve kurumların güncel mevzuatından kontrol etmek gerekir.

Pazaryerlerinin kendi kısıtlamaları

Kanunen serbest olan bir ürünü bile pazaryeri kendi politikası gereği listeleme dışında tutabilir. İkinci el iç çamaşırı, açık kozmetik ürünleri, bazı elektronik sigara ekipmanları veya markasız yedek parçalar gibi örnekler platformdan platforma değişir. Kendi sitenizden satış yaparsanız bu platform kuralları geçerli olmaz; ancak ödeme kuruluşları da riskli gördüğü ürün gruplarında hesap açmayı reddedebilir. Bu yüzden satışa başlamadan önce kullanacağınız her kanalın güncel kullanım şartlarını okumanız gerekir.

Ürün yasak değil, ama satış biçimi sorunlu olabilir

Bazen ürün serbesttir fakat anlatım biçimi sorun yaratır. Bir gıda takviyesini hastalığı tedavi ediyormuş gibi tanıtmak, bir kozmetik ürüne tıbbi iddia yüklemek ya da orijinal olmayan ürüne marka adı yazmak reklam mevzuatı ve tüketici hukuku açısından ayrı bir ihlaldir. Ürün açıklamalarınızda kanıtlayamayacağınız hiçbir vaatte bulunmamak en güvenli yoldur.

Göz Atın

Retention Nedir? Retention Oranı Nasıl Artırılır?

Mail Order Nedir? Mail Order ile Ödeme Alma ve Yapma Nasıl Yapılır?

E-ticarette Vergi Muafiyeti Nedir, Nasıl Alınır? Şartları Nelerdir?

Yasaklı Ürün Satmanın Cezaları

Yasaklı ürün satışının sonuçları ürünün türüne ve ihlalin niteliğine göre farklılaşır; tek bir ceza türünden söz etmek doğru olmaz. Uyuşturucu, silah ve sahte ürün gibi alanlarda yaptırım ceza hukuku kapsamında hapis ve adli para cezası gibi sonuçlar doğurabilir. Marka ve telif ihlallerinde ise hem cezai hem de tazminat sorumluluğu gündeme gelir. Tüketiciyi yanıltan reklamlar ve mevzuata aykırı satışlar için idari para cezaları uygulanabilir. Bu tutarlar her yıl yeniden değerleme gibi mekanizmalarla güncellendiğinden, güncel rakamları yazı üzerinden değil ilgili kurumun duyurularından ve resmi mevzuattan öğrenmelisiniz.

Hukuki yaptırımların yanı sıra pratikte karşılaşılan sonuçlar da ağırdır: ürünlerin kaldırılması, mağaza hesabının askıya alınması, ödeme kuruluşunda bakiyenin bloke edilmesi ve kargo firmasının gönderiyi iade etmesi ya da el koyma sürecine bildirmesi bunların başında gelir. Küçük bir işletme için bir hesap kapanması, tek bir cezadan daha yıkıcı olabilir.

Kendinizi korumak için neler yapabilirsiniz?

• Satacağınız ürünün tedarikçisinden fatura ve menşei belgelerini isteyin; kayıtlarınızı saklayın.
• Ürün grubunuzun bir izin, belge veya bildirim gerektirip gerektirmediğini ilgili kurumdan öğrenin.
• İşletmenizi kurarken vergi levhası ve kayıt süreçleri gibi temel yükümlülükleri eksiksiz tamamlayın.
• Şirket kayıtlarınızla ilgili adımları anlamak için ticaret sicil gazetesinin işlevini inceleyin.
• Yurt dışına satış planlıyorsanız hedef ülkenin ithalat kısıtlarını da araştırın; uluslararası e-ticaret stratejileri bu açıdan bir başlangıç noktası olabilir.
• Emin olmadığınız ürün için satışa başlamadan bir avukata danışın.

Mevzuat zaman içinde değişebilir; bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Kesin bilgi için avukata veya ilgili kuruma başvurmanız gerekir.

Sık Sorulan Sorular

Bir ürünün satışının yasak olup olmadığını nereden öğrenirim? İlgili bakanlıkların ve kurumların güncel mevzuatı ile satış yapacağınız platformun kullanım şartları ilk bakılacak yerlerdir. Belirsiz durumlarda bir avukattan görüş almak en sağlıklısıdır.

Kendi sitemde satış yapıyorsam pazaryeri kuralları geçerli olur mu? Hayır, ancak kanunlar aynen geçerlidir ve ödeme altyapısı sağlayan kuruluşlar da kendi kısıtlarını uygular.

Bilmeden yasaklı ürün satarsam sorumluluktan kurtulur muyum? Mevzuatı bilmemek genellikle sorumluluğu ortadan kaldırmaz. Bu yüzden satıştan önce araştırma yapmak ve belgelerinizi saklamak önemlidir.

Görsel: myguys.nova / Flickr, CC BY-SA 2.0