SSD Hız Testi Nasıl Yapılır?

Bilgisayarınız eskisi kadar hızlı açılmıyorsa, dosya kopyalama uzun sürüyorsa ya da yeni aldığınız diskin vaat edilen hıza ulaşıp ulaşmadığını merak ediyorsanız yapmanız gereken şey bir SSD hız testidir. Bu yazıda SSD hız testi nedir, neden ve nasıl yapılır sorularını yanıtlıyoruz.

SSD Hız Testi Nedir?

SSD hız testi, diskin veriyi ne kadar hızlı okuyup yazdığını ölçen bir kıyaslama işlemidir. Test programı diske geçici bir dosya yazar, ardından okur ve sonucu saniyedeki megabayt (MB/sn) cinsinden gösterir. İki temel ölçüm vardır. Sıralı (sequential) hız, büyük dosyaların tek parça halinde aktarımını gösterir; film kopyalamak gibi işlerde belirleyicidir. Rastgele (4K) hız ise küçük dosyaların dağınık biçimde okunup yazılmasını ölçer; işletim sisteminin açılışı ve programların başlaması gibi günlük kullanımı asıl bu değer belirler. Rastgele performans IOPS (saniyedeki işlem sayısı) olarak da ifade edilir.

SSD Hız Testi Neden Yapılır?

Yeni alınan diskin kutuda yazan değerlere ulaşıp ulaşmadığını doğrulamak.
Yavaşlayan bilgisayarda sorunun diskten kaynaklanıp kaynaklanmadığını anlamak.
Diskin doğru yuvaya ve doğru modda takıldığını kontrol etmek.
İkinci el ya da şüpheli ürünlerde sahte kapasite ve düşük performansı tespit etmek.
Sürücü ve ürün yazılımı güncellemelerinin etkisini görmek.
Zaman içinde performans kaybını izlemek.

SSD Hız Testi Nasıl Yapılır?

Teste başlamadan önce açık programları kapatın, antivirüs taramasının ya da güncellemenin çalışmadığından emin olun, dizüstü bilgisayarı prize takın ve diskte en az yüzde 15-20 boş alan bırakın. Testi birkaç kez çalıştırıp ortalamaya bakmak daha güvenilir sonuç verir.

Windows için SSD hız testi

Windows’ta ek program kurmadan SSD hızı ölçme mümkündür:

Başlat menüsüne “cmd” yazın, Komut İstemi’ne sağ tıklayıp “Yönetici olarak çalıştır” seçeneğini seçin.
winsat disk -drive c komutunu yazıp Enter’a basın. Başka bir sürücü için “c” yerine o sürücünün harfini yazın.
Test bir iki dakika içinde tamamlanır ve sıralı okuma, sıralı yazma ile rastgele okuma değerlerini listeler.

Anlık hızı görmek için Görev Yöneticisi’nin Performans sekmesinde ilgili diski seçip büyük bir dosya kopyalarken okuma ve yazma hızlarını da izleyebilirsiniz.

Ücretsiz SSD test programları

CrystalDiskMark: En yaygın kullanılan araçtır. “All” düğmesine basmak yeterlidir; sıralı ve rastgele değerleri ayrı satırlarda gösterir.
AS SSD Benchmark: SSD’lere özel tasarlanmıştır; toplam puan verir ve diskin doğru hizalanıp hizalanmadığını gösterir.
ATTO Disk Benchmark: Farklı dosya boyutlarındaki performansı grafikle sunar; üreticilerin beyan ettiği değerler çoğunlukla bu tür testlere dayanır.
CrystalDiskInfo: Hız testi yapmaz, ancak diskin sağlık durumunu, sıcaklığını ve hangi bağlantı modunda çalıştığını gösterir; hız testinden önce bakılması faydalıdır.
Üretici yazılımları: Samsung Magician, Crucial Storage Executive ve WD Dashboard gibi araçlar hem test hem ürün yazılımı güncellemesi sunar.

Programları yalnızca geliştiricilerinin resmi sitelerinden indirin. Sonuçları yorumlarken şu kabaca aralıkları esas alabilirsiniz: SATA SSD’ler sıralı okumada yaklaşık 500-560 MB/sn ile sınırlıdır. NVMe diskler bağlantı nesline göre 3.000 MB/sn’den 10.000 MB/sn’nin üzerine kadar çıkabilir. Değerleriniz bu aralıkların çok altındaysa aşağıdaki etkenleri kontrol edin.

SSD Performansını Etkileyen Faktörler

Bağlantı türü: Hızlı bir NVMe disk, eski nesil bir yuvaya takılırsa o yuvanın hızıyla sınırlanır. SATA disklerde eski SATA II portu hızı yarıya düşürür.
Doluluk oranı: Disk doldukça yazma hızı düşer.
Sıcaklık: Isınan NVMe diskler kendini korumak için yavaşlar; soğutucu plaka fark yaratır.
Önbellek yapısı: Birçok SSD ilk gigabaytları hızlı yazar, önbellek dolunca hız belirgin biçimde düşer. Kısa testler bu düşüşü göstermez.
TRIM ve AHCI: TRIM’in açık ve SATA denetleyicisinin AHCI modunda olması gerekir.
Ürün yazılımı ve sürücüler: Güncel olmayan yazılımlar performansı düşürebilir.
Harici kutular: USB üzerinden bağlanan SSD’lerde hız, kutunun ve USB portunun desteklediği değerle sınırlıdır.
Disk sağlığı: Ömrünün sonuna yaklaşan disklerde hız düşer.

Sık Sorulan Sorular

Hız testi SSD’ye zarar verir mi? Ara sıra yapılan testlerin ömre etkisi ihmal edilebilir düzeydedir; ancak her gün art arda test çalıştırmak gereksiz yazma yükü oluşturur.

SSD birleştirilmeli mi? Hayır. Disk birleştirme SSD’lerde gereksizdir; Windows bunun yerine otomatik olarak TRIM uygular.

Oyunlarda yaşanan takılmaların bir diğer nedeni için ekran kartı ısınma sorunu yazımıza bakabilirsiniz.

Görsel: Jemimus / Flickr, CC BY 2.0