1. Haberler
  2. Teknoloji
  3. Priz Nedir?

Priz Nedir?

Duvara monte edilmiş elektrik prizi
Görsel: jnyemb / Flickr, CC BY 2.0
Paylaş

Bu Yazıyı Paylaş

veya linki kopyala

Priz, elektrikli cihazların fişle şebeke elektriğine bağlanmasını sağlayan düzenektir. Evlerde, ofislerde ve atölyelerde duvarda gördüğümüz bu küçük aparat, aslında elektrik tesisatının kullanıcıyla buluştuğu noktadır. Günlük hayatta üzerinde pek düşünmesek de prizin doğru seçilmesi ve düzgün monte edilmesi hem konfor hem güvenlik açısından önemlidir. Bu yazıda prizin ne olduğunu, ne işe yaradığını, çeşitlerini ve prizin neden yanabileceğini anlatıyoruz.

Priz Ne İşe Yarar?

Prizin temel görevi, tesisattaki elektriği cihaz fişine güvenli biçimde aktarmaktır. İçindeki metal temas uçları fişin pimleriyle bağlantı kurar. Ülkemizde yaygın kullanılan prizler topraklı veya topraksız olabilir. Topraklı prizlerde fişin toprak hattıyla bağlantıyı sağlayan ayrı bir temas noktası bulunur; bu bağlantı, cihazda oluşabilecek bir kaçakta akımı güvenli yoldan toprağa aktararak kullanıcıyı korumaya yardımcı olur.

Priz, ayrıca fişi sabit tutar ve canlı uçlara dokunmayı engelleyecek şekilde tasarlanır. Çocuk korumalı prizlerde, uçlara yabancı cisim sokulmasını önleyen kapaklar bulunur.

Priz Çeşitleri

Prizler montaj biçimine, kullanım yerine ve özelliklerine göre sınıflandırılabilir:

  • Tekli, ikili ve üçlü prizler: Aynı çerçevede bulunan priz sayısını ifade eder.
  • Topraklı ve topraksız prizler: Güvenlik açısından, özellikle büyük beyaz eşyalar için topraklı priz tercih edilmelidir.
  • Çocuk korumalı prizler: Kapaklı yapıları sayesinde çocukların prize cisim sokmasını zorlaştırır.
  • Su geçirmez (IP korumalı) prizler: Banyo, balkon, bahçe ve dış mekanlarda tercih edilir.
  • USB girişli prizler: Telefon ve tablet şarjı için ek bir adaptöre ihtiyaç bırakmayabilir.
  • Anahtarlı prizler: Priz ve anahtarın aynı çerçevede birleştiği ya da prizin üzerinde açma kapama düğmesi bulunan türlerdir.
  • Akıllı prizler: Uygulama ya da zamanlayıcıyla kontrol edilir; bazıları enerji tüketimini ölçer.

Sıva Altı Priz

Sıva altı prizler duvarın içine gömülü bir buat (montaj kutusu) içine yerleştirilir ve yalnızca ön yüzü duvarla aynı hizada görünür. Daha düzgün ve estetik bir görünüm sunar. Tesisat duvarın içinden geçtiği için yeni inşaat ve yenilemelerde tercih edilir. Montaj sırasında kablo kesitinin ve buat derinliğinin uygun olması gerekir. Sonradan priz eklemek için duvarın kırılması ya da kanal açılması gerekebilir.

Sıva Üstü Priz

Sıva üstü prizler duvarın yüzeyine monte edilir, kablolar çoğunlukla kablo kanalı ya da boru içinde görünür halde ilerler. Duvarı kırmadan hızlıca priz eklemek gerektiğinde, kiracı evlerinde, depo, atölye ve garaj gibi mekanlarda yaygın kullanılır. Özellikle sıva üstü su geçirmez modeller dış mekanlarda tercih edilir. Estetik açıdan sıva altı kadar sade olmasa da kurulumu kolay ve esnektir.

Anahtar Priz ve Priz Tesisatı

Anahtar priz, ışık anahtarı ile prizi aynı çerçevede toplayan bir çözümdür. Priz tesisatı ise prizlere giden kabloların, buatların, sigortaların ve toprak hattının tamamını ifade eder. Prizlerin hangi hatlardan beslendiği ve o hattın sigorta değeri, prize bağlanacak cihazlara uygun planlanmalıdır. Yoğun güç çeken cihazlar (fırın, çamaşır makinesi, bulaşık makinesi gibi) için ayrı hat çekmek en doğrusudur.

Priz Neden Yanar?

Prizin yanması ya da erimesi çoğunlukla aşırı ısınmadan kaynaklanır. Başlıca nedenler şunlardır:

  • Aşırı yük: Tek prize birden fazla güçlü cihazı çoklu prizle bağlamak akımı hattın ve prizin dayanımının üstüne çıkarabilir.
  • Gevşek bağlantı: Priz içindeki vidaların gevşemesi temas direncini artırır; bu da ısınmaya ve ark oluşmasına yol açar.
  • Düşük kaliteli veya yıpranmış priz: Eski ya da ucuz ürünlerdeki metal temas uçları yay gücünü kaybedebilir.
  • Uygun olmayan fiş: Pimleri prize tam oturmayan veya ısınan fişler sorun yaratır.
  • Nem ve kir: Su, toz ya da oksidasyon kısa devre ve kaçak akıma yol açar.
  • Yetersiz kablo kesiti: İnce kablo, yüksek akımda ısınır.

Prizde yanık kokusu, renk değişimi, çıtırtı ya da ısınma fark ederseniz o hattı şalterden kapatıp bir elektrikçiye danışın. Sigortanın tekrar tekrar atması da bir uyarıdır; bu konuda sigorta neden atar yazımızı okuyabilirsiniz. Hattın korunmasında rol oynayan cihaz için şalter nedir yazımıza da göz atın.

Güvenli Priz Kullanımı İçin İpuçları

  • Fişi prizden çekerken kablodan değil, fişin gövdesinden tutun.
  • Çoklu prizleri birbirine zincirleme eklemeyin ve yüksek güçlü cihazlarda kullanmayın.
  • Islak elle fiş takmayın ya da çıkarmayın.
  • Kırık, çatlak veya gevşeyen prizleri hemen değiştirin.
  • Çocuk olan evlerde koruma kapaklı prizleri tercih edin.
  • Priz montajını ve tesisat değişikliklerini yetkili bir elektrikçiye yaptırın.

Sık Sorulan Sorular

Topraklı priz zorunlu mu? Güvenlik açısından önemlidir ve mevzuat yeni yapılarda topraklı tesisat bekler. Eski binalarda topraklama durumunu bir elektrikçiye kontrol ettirmek iyi olur.

Priz ısınıyor, ne yapmalıyım? Prize bağlı cihazları çıkarın, hattın şalterini kapatın ve bir elektrikçi çağırın. Bu durumda priz kullanılmamalıdır.

Priz kendim değiştirebilir miyim? Elektrik işi bilgi ve dikkat gerektirir. Enerjiyi kesmeden müdahale tehlikelidir; yetkili birine yaptırmak daha güvenlidir.

Görsel: jnyemb / Flickr, CC BY 2.0

0
mutlu
Mutlu
0
_zg_n
Üzgün
0
sinirli
Sinirli
0
_a_rm_
Şaşırmış
0
vir_sl_
Virüslü
Priz Nedir?
Yorum Yap

Tamamen Ücretsiz Olarak Bültenimize Abone Olabilirsin

Yeni haberlerden haberdar olmak için fırsatı kaçırma ve ücretsiz e-posta aboneliğini hemen başlat.

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Giriş Yap

Bestbiznet.com ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!

Bizi Takip Edin