Güneş enerjisiyle su ısıtma, evlerde sıcak su ihtiyacını güneşin ısısından karşılayan, yaygın ve nispeten sade bir yöntemdir. Güneş panelleri ışığı elektriğe çevirirken, güneş enerjili su ısıtıcılar ışığın ısı enerjisinden yararlanır. Ülkemizde özellikle güneşli bölgelerde çatılarda gördüğümüz tank ve kolektör takımları bu sistemin tipik örneğidir. Bu yazıda sistemin nasıl çalıştığını, hangi parçalardan oluştuğunu ve akış tiplerine göre nasıl ayrıldığını anlatıyoruz.
Güneşin enerji kaynağı olarak genel mantığını hatırlamak isterseniz güneş enerjisi nedir yazımıza göz atabilirsiniz.
Güneş Enerjisi ile Su Isıtma Sistemi Nasıl Çalışır?
Sistemin temelinde bir kolektör bulunur. Kolektör, koyu renkli bir yüzey ya da özel kaplı borular aracılığıyla güneş ışınımını emer ve ısıya çevirir. Bu ısı, kolektörün içinden geçen suya veya bir ısı taşıyıcı sıvıya aktarılır. Isınan sıvı, depolama tankına gider; tankta ısı kullanıma hazır biçimde saklanır. Evdeki musluk açıldığında tanktaki sıcak su kullanılır.
Isınan akışkanın hafifleyip yükselmesi, soğuyanın ise ağırlaşıp aşağı inmesi ilkesine dayanan sistemler pompa gerektirmeden çalışabilir. Daha gelişmiş sistemlerde ise bir pompa ve kontrol ünitesi akışkanı dolaştırır. Gün boyu güneş ışığı alan bir sistem akşam saatlerine kadar yeterli sıcak su biriktirebilir.
Güneş Enerjisi ile Su Isıtma Bileşenleri Nelerdir?
- Kolektör: Güneş ışınımını toplayan ve ısıya çeviren ana parçadır. Düz plakalı ve vakum tüplü olmak üzere iki yaygın türü vardır. Vakum tüplü olanlar soğuk havada ısı kaybını azaltmak üzere tasarlanmıştır.
- Depolama tankı: Isıtılmış suyu saklar. Isı kaybını azaltmak için yalıtımlıdır.
- Isı değiştirici: Kapalı devre sistemlerde, kolektör sıvısının ısısını kullanım suyuna aktarır; iki sıvının birbirine karışmasını engeller.
- Pompa ve kontrol ünitesi: Zorlanmış dolaşımlı sistemlerde akışkanı hareket ettirir; sıcaklık sensörlerine göre devreyi açıp kapatır.
- Boru hattı ve armatürler: Güvenlik valfi, genleşme tankı, hava alma ve vana gibi parçalar sistemin güvenli çalışmasını sağlar.
- Yardımcı ısıtıcı: Güneşin yetersiz kaldığı günlerde devreye giren elektrikli rezistans ya da kombi desteği sistemin sürekliliğini sağlar.
Akış Tiplerine Göre Güneş Enerjisi ile Su Isıtma Sistemleri
Doğal dolaşımlı (termosifon) sistemler
Tank, kolektörün üzerinde konumlandırılır. Isınan su yoğunluğu azaldığı için yükselir ve tanka dolar; soğuk su ise aşağıya inerek kolektöre girer. Pompa ve elektrik gerekmediğinden basit, düşük bakımlı bir yapıdır. Dezavantajı, ağır tankın çatıda durması ve çatı taşıyıcısının buna uygun olması gerekliliğidir.
Zorlanmış dolaşımlı sistemler
Tank çatıda olmak zorunda değildir; çoğunlukla binanın içinde, teknik odada ya da bodrumda bulunur. Akışkanı bir pompa dolaştırır ve kontrol ünitesi sıcaklık farkına göre çalıştırır. Büyük konutlarda ve apartmanlarda tercih edilir; bunun karşılığında pompa ve elektronik parçaların bakımı gerekir.
Açık ve kapalı devre
Açık devrede kullanım suyu doğrudan kolektörden geçer. Kapalı devrede ise kolektörde donmaya dayanıklı bir akışkan dolaşır ve ısıyı ısı değiştirici aracılığıyla kullanım suyuna aktarır. Soğuk iklimlerde donma riskine karşı kapalı devre daha güvenli kabul edilir.
Kışın Güneş Enerjisi ile Su Isıtma Mümkün mü?
Kışın güneşlenme süresi ve ışınım şiddeti azaldığı için sistemin ürettiği ısı da düşer. Yine de açık havada bile bir miktar ısı toplanabilir; verim kolektör tipine, yalıtıma, eğime ve bölgenin iklimine göre değişir. Pratikte kışın yardımcı bir ısıtıcıyla desteklemek yaygın çözümdür. Donma riski bulunan bölgelerde antifrizli kapalı devre kullanmak ve boruları yalıtmak, soğuk günlerde sistemin zarar görmesini önler.
Sistemin yardımcı elektrikli ısıtıcısını bağlarken doğru koruma elemanı seçimi önemlidir. Bu konuda otomatik sigorta yazımızdan yararlanabilirsiniz. Kurulumda yetkili usta ve firmayla çalışmak, hem emniyet hem garanti açısından önemlidir.
Satın Almadan Önce Dikkat Edilecekler
Günlük sıcak su tüketiminizi ve hane halkı sayısını göz önüne alarak tank hacmini belirleyin. Çatının güneş gören yönü, gölgelenme ve taşıyıcı kapasitesi kontrol edilmelidir. Kolektörün ve tankın yalıtım kalitesine, sertifikalarına ve garanti şartlarına bakın. Sert su bölgelerinde kireçlenme sistemin verimini düşürebileceğinden periyodik bakım planlayın. Maliyet ve geri dönüş süresi için güncel fiyat teklifleri alıp kendi sıcak su tüketiminize göre hesap yapmak, genel rakamlara güvenmekten daha doğrudur.
Sık Sorulan Sorular
Güneş enerjili su ısıtıcı bulutlu havada çalışır mı? Çalışır ama ısıtma kapasitesi düşer. Bu günlerde yardımcı ısıtıcı devreye girerek ihtiyacı tamamlar.
Sistem elektrik gerektirir mi? Doğal dolaşımlı sistemler pompasız çalışabilir. Zorlanmış dolaşımlı sistemlerde pompa ve kontrol ünitesi için az miktarda elektrik gerekir.
Bakımı nasıl yapılır? Kolektör yüzeyinin temiz tutulması, bağlantıların ve valflerin kontrolü, tankın kireç durumuna bakılması genellikle yeterlidir. Üreticinin önerdiği bakım takvimine uymak en doğrusudur.
Görsel: Cachogaray / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0



[…] AtınGüneş Enerjisi ile Su IsıtmaSolar İnverter Nedir?Güneş Paneli Ne İşe […]