1. Haberler
  2. Finans ve Ekonomi
  3. Adat Nedir? Nasıl Yapılır?

Adat Nedir? Nasıl Yapılır?

Hesap makinesi ve defter ile faiz hesabı yapılması
Görsel: 401(K) 2013 / Flickr, CC BY-SA 2.0
Paylaş

Bu Yazıyı Paylaş

veya linki kopyala

Bir bankaya, bir ticari cari hesaba ya da bir alacaklıya borcunuz varsa ve bu borca faiz işliyorsa, faizin tam olarak nasıl bulunduğu merak konusu olur. Hesabın içinde para girip çıkıyorsa her gün için ayrı ayrı faiz hesaplamak oldukça yorucudur. Muhasebe ve bankacılıkta bu işi kolaylaştıran yöntemlerden biri adat hesabıdır. Bu yazıda adatın ne olduğunu, nasıl hesaplandığını ve neden önemsendiğini sade bir dille anlatıyoruz.

Adat Nedir?

Adat, kısaca anapara ile gün sayısının çarpılmasıyla bulunan bir büyüklüktür. Faiz hesabında “faiz adedi” ya da “faiz numarası” olarak da anılır. Belirli bir tutarın kaç gün boyunca hesapta kaldığını tek bir sayıyla ifade eder. Örneğin 10.000 liralık bir bakiye 30 gün boyunca durduysa adat 300.000 olur.

Bu yöntemin en büyük kolaylığı şudur: Farklı tutarların farklı sürelerde hesapta kalması durumunda her dönemin adadı ayrı ayrı bulunur, sonra hepsi toplanır ve tek bir bölme işlemiyle toplam faiz elde edilir. Faiz oranı sabit olduğu sürece her gün için ayrı faiz hesaplamaya gerek kalmaz.

Adat Hesaplama Nasıl Yapılır?

Adat hesabı birkaç adımda yapılır. Önce hesaptaki bakiyenin değiştiği tarihler belirlenir ve her bakiyenin kaç gün geçerli olduğu saptanır. Sonra her dönem için bakiye ile gün sayısı çarpılır. Bu çarpımların toplamı toplam adadı verir. Son aşamada toplam adat, sabit bir bölen sayıya bölünür.

Genel formül şöyledir: Faiz = (Anapara x Gün x Yıllık faiz oranı) / (365 x 100). Adat yönteminde bu ifade, toplam adadın bölen sayıya bölünmesi şeklinde yazılır. Bölen sayı, 36.500 değerinin yıllık faiz oranına bölünmesiyle bulunur. Bazı uygulamalarda yıl 360 gün kabul edilir; bu durumda 36.500 yerine 36.000 kullanılır. Hangi yöntemin geçerli olduğu sözleşmeye ya da ilgili kurumun uygulamasına bağlıdır.

Varsayımsal bir örnek verelim. Yıllık oranın yüzde 36 olduğunu ve 10.000 liranın 30 gün kaldığını düşünelim. Adat 300.000’dir. Bölen sayı 36.500 / 36 = yaklaşık 1.013,9 olur. Faiz, 300.000 / 1.013,9 işleminden yaklaşık 295,9 lira çıkar. Buradaki oran yalnızca anlatım içindir; gerçek hesaplarda sözleşmedeki ya da yasal olarak geçerli oran kullanılmalıdır.

Hesap Hareketli Olduğunda

Cari hesapta borç ve alacak hareketleri sık yaşanıyorsa her hareket tarihinden hesap kesim tarihine kadar geçen gün sayısı bulunur. Borç hareketlerinin adatları bir tarafta, alacak hareketlerinin adatları diğer tarafta toplanır. İki toplam arasındaki fark, hesabın net faiz yükünü ya da getirisini gösterir.

Kasa Adat Hesaplaması

İşletmelerde kasa adat hesabı, kasada bekleyen nakdin zaman içindeki ağırlığını görmek için de kullanılır. Kasa bakiyesi ile kasada kaldığı gün sayısı çarpılır. Böylece işletme, atıl duran nakdin ne kadar süre hesapta beklediğini ve alternatif bir kullanımda ne kadar getiri sağlayabileceğini kabaca değerlendirebilir.

Adat Hesaplamanın Önemi

Adat hesabı birkaç nedenle önemlidir. İlk olarak hesapların şeffaf biçimde kontrol edilmesini sağlar. Taraflar aynı formülü kullandığında faiz tutarı konusunda anlaşmazlık çıkma ihtimali azalır. İkinci olarak zaman kazandırır; yüzlerce hareketi olan bir hesapta adat toplamı, tek tek faiz hesaplamaktan çok daha pratiktir.

Üçüncü olarak işletmelere nakit yönetiminde fikir verir. Hangi dönemde ne kadar bakiyenin ne kadar süre beklediği görüldüğünde, tahsilat ve ödeme planı daha bilinçli yapılabilir. Bu bakış açısını finansal yönetimin temel mantığıyla birlikte düşünmek faydalıdır. Borçlanma maliyetini anlamak isteyenler için ayrıca kredi çekmeden önce bilinmesi gerekenler yazısı da yol gösterici olabilir.

Adat Yasal Dayanağı Nedir?

Adat bir kanun maddesi değil, faiz hesabını kolaylaştıran bir hesaplama tekniğidir. Dolayısıyla “adat” adıyla ayrı bir yasal düzenleme aramak yerine, hesaplanan faizin hangi hukuki zemine dayandığına bakmak gerekir. Türkiye’de faiz konusu başta Türk Borçlar Kanunu, Türk Ticaret Kanunu ve kanuni faiz ile temerrüt faizini düzenleyen mevzuat çerçevesinde ele alınır. Sözleşmeden doğan faizlerde sözleşme şartları, bankacılık işlemlerinde ise ilgili kurumların düzenlemeleri belirleyicidir.

Uygulanabilecek en yüksek faiz oranları, faiz türleri ve hesaplama esasları zaman içinde değişebilir. Bu yüzden güncel oranı ve usulü mutlaka resmi kaynaklardan, bankanızdan ya da bir mali müşavirden teyit edin. Anlaşmazlık durumunda bir avukata danışmak yerinde olur.

Sık Sorulan Sorular

Adat ile faiz aynı şey midir? Hayır. Adat, anapara ile gün sayısının çarpımıdır ve faizi bulmak için kullanılan ara değerdir. Faiz ise bu hesabın oranla birleştirilmesinden çıkan sonuçtur.

Yıl 365 gün mü, 360 gün mü alınır? Bu, sözleşmeye ve uygulamaya göre değişir. Hesaplamaya başlamadan önce hangi esasın kullanıldığını öğrenmek gerekir.

Adat hesabı her hesapta kullanılır mı? Özellikle cari hesap ve değişken bakiyeli hesaplarda yaygındır. Basit tek tutarlı borçlarda doğrudan formül de yeterli olabilir. Faiz ve kur hareketlerini birlikte izleyenler döviz piyasasının nasıl çalıştığını da öğrenmek isteyebilir.

Görsel: 401(K) 2013 / Flickr, CC BY-SA 2.0

0
mutlu
Mutlu
0
_zg_n
Üzgün
0
sinirli
Sinirli
0
_a_rm_
Şaşırmış
0
vir_sl_
Virüslü
Adat Nedir? Nasıl Yapılır?
Yorum Yap

Tamamen Ücretsiz Olarak Bültenimize Abone Olabilirsin

Yeni haberlerden haberdar olmak için fırsatı kaçırma ve ücretsiz e-posta aboneliğini hemen başlat.

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Giriş Yap

Bestbiznet.com ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!

Bizi Takip Edin