Evde bir anda ışıkların gitmesi, prizlerin çalışmaması ve panodaki sigortanın aşağı inmesi çoğumuzun yaşadığı bir durumdur. Sigorta bir arıza değil, çoğu zaman bir koruma refleksidir: devrede tehlikeli bir durum algıladığında akımı keserek kabloları, cihazları ve sizi korur. Peki sigorta neden atar? Bu yazıda en sık nedenleri, atan sigortayı güvenle nasıl yerine getireceğinizi ve sorunun tekrarlamaması için neler yapabileceğinizi anlatıyoruz.
Sigortanın ne işe yaradığını ayrıntılı öğrenmek isterseniz otomatik sigorta nedir yazımıza bakabilirsiniz.
Sigorta Neden Atar?
Sigortanın atmasının temelde birkaç nedeni vardır:
- Aşırı yüklenme: Aynı hatta aynı anda çok sayıda güçlü cihaz çalıştırıldığında çekilen akım hattın dayanım sınırını aşar. Su ısıtıcısı, ütü, saç kurutma makinesi, elektrikli ısıtıcı gibi yüksek güçlü cihazların aynı prizden çalışması klasik bir örnektir.
- Kısa devre: İletkenlerin birbirine ya da toprağa doğrudan temas etmesi çok yüksek akıma yol açar. Hasarlı kablo, ezilmiş uzatma kablosu veya arızalı cihaz bunun kaynağı olabilir.
- Kaçak akım: Kaçak akım rölesi bulunan tesisatlarda, cihazdan toprağa küçük bir sızıntı bile röleyi attırabilir. Nemli ortamlar ve yıpranmış yalıtım bu duruma neden olur.
- Arızalı cihaz: Buzdolabı, çamaşır makinesi, klima gibi cihazların içindeki bir arıza panoyu atırabilir.
- Gevşek veya oksitlenmiş bağlantılar: Priz ve klemenslerdeki gevşeklik ısınmaya ve ark oluşmasına yol açar.
- Eski veya uygunsuz sigorta: Yıllar içinde sigortanın hassasiyeti değişebilir ya da hattın gücüne göre yanlış değerde sigorta kullanılmış olabilir.
Sigorta Atması Nasıl Düzeltilir?
Önce sakin olun ve şu adımları sırasıyla izleyin:
- Atan hattaki tüm cihazları prizden çıkarın ve yüksek güçlü cihazları kapatın.
- Elleriniz kuruyken ve pano kapağı sağlam durumdayken sigortanın kolunu önce tamamen aşağıya, sonra yukarıya çevirerek tekrar devreye alın.
- Sigorta tutuyorsa cihazları tek tek, aralarında bekleyerek takın. Hangi cihaz takıldığında tekrar atıyorsa sorun orada olabilir.
- Sigorta hiçbir cihaz takılı değilken de atıyorsa, tesisatta bir kısa devre ya da kaçak olabilir. Bu durumda tekrar tekrar denemeyin ve bir elektrik teknisyenini çağırın.
Yanık kokusu, duman, kıvılcım veya erimiş bir priz fark ederseniz ana şalteri kapatın ve bölgeyi kullanmayın. Islak zeminde ya da ıslak elle panoya dokunmayın. Tesisat içinde açık kablo işlemi yapmak yalnızca yetkili kişilerin işidir.
Şalterin Sürekli Neden Atar?
Aynı şalter defalarca atıyorsa nedeni genellikle tekrarlayan bir yüke ya da kalıcı bir arızaya dayanır. Mutfak hattında aynı anda çalışan fırın, su ısıtıcısı ve çamaşır makinesi gibi cihazlar hattı zorlayabilir. Banyo, balkon ya da bahçe gibi nemli alanlardaki kaçaklar kaçak akım rölesini attırabilir. Hat uzun yıllar önce çekilmiş ve ince kesitli kablolarla yapılmışsa, günümüzün güçlü cihazlarını kaldıramayabilir. Şalter ısınıyor ya da kolu gevşek duruyorsa şalterin kendisi de yıpranmış olabilir. Bu kaçak akım rölesini daha iyi anlamak için kaçak akım rölesinin önemi yazımızı okuyabilirsiniz.
Şalterin Sürekli Atması Nasıl Önlenir?
- Yüksek güçlü cihazları aynı hatta aynı anda çalıştırmamaya özen gösterin.
- Çoklu priz ve uzatma kablolarını zincir gibi birbirine bağlamayın; kaliteli ve akım değeri uygun olanları seçin.
- Hasarlı fişleri, kabloları ve cihazları kullanmayı bırakın.
- Yeni bir yüksek güçlü cihaz alacaksanız hat ve sigorta kapasitesini bir elektrikçiye kontrol ettirin; gerekirse ayrı bir hat çektirin.
- Tesisatı belirli aralıklarla kontrol ettirin, özellikle eski binalarda topraklama ve kaçak akım rölesinin çalıştığından emin olun.
- Sigortayı daha büyük değerli bir sigortayla değiştirmeyin. Kablo ısınabilir ve yangın riski doğar; bu uygulamanın amacı korumayı devre dışı bırakmak olur.
Ne Zaman Elektrikçi Çağırmalı?
Sigorta kısa sürede tekrar tekrar atıyorsa, aynı hat cihaz takılmadığı halde sorun çıkarıyorsa, pano ya da prizlerde ısınma, koku ya da renk değişimi varsa uzmana başvurun. Elektrik işleri, hem can hem mal güvenliği açısından deneme yanılmayla çözülecek bir konu değildir.
Sık Sorulan Sorular
Sigorta atınca kolu tekrar kaldırmak güvenli mi? Neden bariz biçimde ortadan kalktıysa, örneğin aşırı yük kaynağı çıkarıldıysa genellikle sorun olmaz. Ancak sebep belli değilse ve sigorta tekrar atıyorsa zorlamayın.
Yağmurlu havada sigorta atması normal mi? Dış mekandaki nemli bağlantılar, aydınlatma ve prizler kaçak akım oluşturabilir. Bu da sigortanın ya da rölenin atmasına neden olabilir; nemli noktaların kontrol edilmesi gerekir.
Sigorta ile şalter aynı şey midir? Günlük dilde birbirine karıştırılır. Ayrıntılar için otomatik sigorta ile ilgili yazımıza bakabilirsiniz.
Görsel: SidsChuggerBuild / Flickr, CC BY-SA 2.0



[…] Göz AtınGüç Kaynağı Nedir?Şalter Nedir?Sigorta Neden Atar? […]
[…] gerekir. Şalter tekrar tekrar trip yapıyorsa nedenini bulmadan zorlamamak gerekir; bu konuda sigorta neden atar yazımız yol gösterici […]